#

Verslag CiJO-reis voor pjo's

21 Jun 2012

Elke twee jaar organiseert CiJO (de jongerenorganisatie van het CIDI, Centrum Informatie en Documentatie Israël) een reis voor politieke jongerenorganisaties naar Israël en de Palestijnse gebieden. Hieronder een verslag van de reis van dit jaar.

 

Op 11 juni vertrok een delegatie vanaf Schiphol. Acht pjo’s (alleen ROOD van de SP en de PVV waren niet vertegenwoordigd tijdens de reis) hadden elk twee deelnemers afgevaardigd Namens CiJO begeleiden Joël Serphos en Stefan de Bruijn ons.

Bij de paspoortcontrole is meteen duidelijk dat een vlucht naar Tel Aviv iets anders is dan een vlucht naar Londen of Parijs. De veiligheidscontrole is strenger en elke deelnemer wordt apart ondervraagd. Maar er doen zich geen problemen voor en een aantal uur later staan we allemaal op het zonnige Ben Goerion vliegveld in Tel Aviv. Daar sluit ook Shai Bar-Ephraim (voormalig voorzitter van CiJO) zich als begeleider bij ons aan.

Na een busrit naar Jeruzalem checken we snel in bij het hotel, en is er tijd om iets te eten. Daarna is het tijd voor onze eerste lezing. Yossi Klein Halevi, een in Amerika geboren en inmiddels in Israël woonachtige schrijver en journalist, geeft ons een eerste inleiding in het conflict tussen Israël en de Palestijnen. Hij schetst een beeld van een conflict dat voor alle betrokken heel persoonlijk is, wat een oplossing uiteraard heel moeilijk maakt. Het toverwoord van de avond is ‘compromise’. Ook geeft ons advies mee over wat de internationale gemeenschap zou kunnen doen om zowel de Israëliërs als de Palestijnen onder druk te zetten om tot een oplossing te komen. Israël moet ophouden om spelletjes te spelen met settlements en onmiddellijk stoppen met de bouw ervan. Palestijnen moeten hun claim van een right of return opgeven en het Palestijnse volk moet door hun leiders voorbereid worden op het feit dat er om vrede te bereiken compromissen gesloten moeten worden.

Op dag twee vertrekken we al vroeg uit het hotel voor een rondleiding door de oude stad van Jeruzalem met Elon Heymans. Hij is een uit Nederland afkomstige archeoloog die inmiddels in Tel Aviv woont en daar promoveert. De paar uur die voor deze rondleiding zijn ingeruimd zijn eigenlijk te weinig om deze complexe stad en al haar historie tot hun recht te laten komen. Maar de Tempelberg, de klaagmuur, de grafkerk en vooral de sfeer in de stad zijn indrukwekkend.

’s Middags krijgen we eerst een rondleiding door het Holocaustmuseum Yad Vashem. De foto’s, filmpjes, voorwerpen, verhalen en gedenktekens als het kindermonument maken uiteraard op iedereen een grote indruk. Na afloopt van de rondleiding wacht ons een bijzondere ontmoeting met Hannah Pick-Goslar. Zij overleefde de Holocaust en was een vriendin van Anne Frank. Haar persoonlijke verhaal, over de vriendschap met Anne sinds hun beider eerste dag op de lagere school en hun laatste ontmoeting in het donker en door prikkeldraad in Bergen-Belsen, en de manier waarop haar kleine zusje de oorlog wist te overleven maakt dat alles wat we eerder hebben gezien in Yad Vashem nog dieper tot ons doordringt.

Terug in het hotel wacht onze volgende spreker. Khaled Abu Toameh is een Israëlische-Arabische-Islamitische Palestijnse journalist, die onder anderen voor de Jerusalem Post en NBC News werkt. Hij geeft aan niet pro-Israël of pro-Palestijnen te zijn, maar pro-feiten. Ook stelt hij dat het hebben van kritiek op de Palestijnse autoriteiten niet betekent dat je pro-Israël bent. De Palestijnse bevolking heeft namelijk recht op goede vertegenwoordiging. Hij schetst de verdeeldheid onder de Palestijnen als groot probleem, maar geeft tegelijkertijd aan dat Israël in gesprek kan en moet treden met Hamas.

We sluiten deze lange dag of met een informeel diner en een paneldiscussie tussen Israëlische politieke jongeren. Een interessante kijk in de keuken van pjo’s in Israël die er geen enkele moeite mee hebben flink te polariseren en stevig met elkaar in debat te gaan.

Op woensdagochtend worden we verwacht in de Knesset, waar we naast een rondleiding ook de unieke ervaring hebben om Mark Regev, de spindokter van premier Netanyahu, te spreken. Een man die retorisch buitengewoon begaafd is en ondanks verwoede pogingen van onze kant niet van zijn strakke verhaal is af te brengen. Ook spreken we met een Knesset-lid van de Kadima-partij, ondermeer over de vorming van een regering van nationale eenheid en de aanpak van het conflict tussen Israël en de Palestijnen.

’s Middags krijgen we een rondleiding langs de ‘Groene Lijn’, die Oost en West-Jeruzalem van elkaar scheidt. Ook zien we delen van de muur, of het hek, of de veiligheidsbarrière (het woord dat gebruikt wordt, hangt af van de persoon die het object omschrijft; afgaande op hoe het er uit ziet lijkt ‘muur’ mij de best passende term) die Israël bouwt, naar eigen zeggen om haar bevolking te beschermen. Soms volgt deze muur de grenzen van de Groene Lijn, maar vaak staat het op stukken grondgebied die de Palestijnse bevolking toekomen. De discussie over de muur is fel. Sinds hij gebouwd is, is het aantal aanslagen sterk afgenomen. Maar de link tussen de bouw van de muur en deze afname in geweld is niet bewezen en de negatieve consequenties voor de Palestijnse bewoners van Oost-Jeruzalem zijn groot, aangezien de muur hun territorium opbreekt en het hen soms zelfs onmogelijk maakt om naar school of naar hun werk te gaan.

Na deze rondleiding sluit een vierde begeleider zich bij ons aan, Michael Hess. Ook hij is voormalig voorzitter van CiJO en inmiddels woonachtig in Israël.

We vertrekken richting Shilo, een nederzetting midden op de Westelijke Jordaanoever. Daar ontmoeten we Uri Heilbron die het Nederlandse Warnsveld jaren geleden verruild heeft voor een leven in Israël. Hij woont met zijn vrouw en zes kinderen in een prachtig huis in een rustig dorpje. Je zou bijna vergeten dat deze vriendelijke en gastvrije man er bewust voor heeft gekozen om in een gebied te gaan wonen dat niet aan hem maar aan de Palestijnse bewoners toekomt. En dat mede door de bouw van deze nederzettingen een oplossing soms verder weg lijkt dan ooit. Toch is het goed om zijn verhaal en overwegingen te horen, aangezien hij en mensen die net als hij de keus hebben gemaakt om in een nederzetting te gaan wonen een belangrijke rol spelen in het conflict en een toekomstige oplossing daarvan.

Weer terug in het hotel hebben we een ontmoeting met Avner Gvaryahu van Breaking the Silence. Dit is een organisatie van (voormalig) militairen die getuigenissen verzamelen van jonge Israëlische soldaten en officieren over hun ervaringen tijdens hun diensttijd. Hun doel is om het stilzwijgen rond het optreden van het Israëlische leger te doorbreken. Het is een emotionele bijeenkomst, waarin wederom duidelijk wordt op hoeveel verschillende manieren dit conflict het leven van heel veel mensen schaadt.

De volgende dag verlaten we Jeruzalem. Maar niet voordat we een ontbijtafspraak hebben in de residentie van Brigitta Tazalaar, hoofd van de Nederlandse permanente vertegenwoordiging in Ramallah. Zij vertelt ondermeer over de goede banden die Nederland met zowel Israël als de Palestijnen onderhoudt, en de belangrijke rol die daardoor gespeeld kan worden in het conflict.

Vervolgens vertrekken we naar Ramallah. Twee van onze begeleiders kunnen niet mee, omdat het voor Israëlische staatsburgers verboden is om zich in Palestijnse gebieden te begeven. De kans op ontvoering is te groot.

In Ramallah hebben we een afspraak bij de PLO. Tijdens deze bijeenkomst is het bijna moeilijk om je voor te stellen dat er nog geen oplossing is gevonden voor het conflict. De mevrouw die ons te woord staat verteld dat de PLO al sinds 1988 een tweestatenoplossing wil, op basis van de grenzen van voor de oorlog van 1967. Ook is de PLO bereid tot een beperkte vorm van landswaps omdat niet alle nederzettingen ontruimd kunnen worden en is de organisatie van mening dat in Jeruzalem genoeg ruimte is voor twee hoofdsteden. Daarnaast zou Hamas de PLO erkennen als enige rechtmatige vertegenwoordiging van de Palestijnse bevolking. Ook komen de pogingen van de Palestijnen om door de VN erkent te worden als staat uitgebreid aan de orde. We krijgen allemaal een heel mooi mapje met landkaarten en een CD-ROM mee waarom doormiddel van cijfers wordt aangegeven wat er zich de laatste decennia in de Palestijnse gebieden heeft afgespeeld.

Vervolgens gaan we naar de universiteit in Ramallah, waar we worden rondgeleid door een aantal studenten. Terwijl we de campus met haar bibliotheek, laboratorium en sportcomplex bekijken hebben we de gelegenheid om met hen te praten over hun leven en hun toekomstdromen. Zo verteld een meisje dat ze journalist wil worden en wil werken voor de BBC of Al Jazeera. Het liefst zou ze verder gaan studeren in Amerika.

Na een snelle lunch in de stad rijden we, via het graf van Arafat en Jeruzalem door de Westelijke Jordaanoever naar Tiberias in het Noorden van Israël.

Op vrijdagochtend krijgen we een tour langs de noordgrens van Israël en een inleiding in de Israëlische betrekkingen met Libanon en Syrië. Waar de situatie in Israël voor ons allemaal al dagenlang steeds complexer wordt, wordt daar nu nog een flinke schep bovenop gedaan door Elliot Chodoff, een politiek en militair analist en majoor in het Israëlische leger. Hij noemt zichzelf de grootste pacifist. Maar tot het moment waarop er vrede is, zal hij als militair doen wat hij moet doen. Hij biedt een buitengewoon interessante kijk in de keuzes en afwegingen die er op het gebied van defensie worden gemaakt. Wederom een geluid dat niet mag ontbreken wanneer je dit conflict in al haar facetten wilt proberen te begrijpen.

Op weg naar Tel Aviv stoppen we in een bedoeïnendorp waar we om te beginnen een fantastische maaltijd voorgeschoteld krijgen. Onze gastheer verteld ons in goed Nederlands over het dorp en de jaren die hij na zijn 18e in Nederland heeft gewoond. Een aantal jaar geleden keerde hij terug naar Israël, samen met zijn vrouw en kinderen. Na het eten krijgen we een kleine rondleiding en gaan we langs bij de lokale moskee. Voordat we verder gaan naar Tel Aviv worden we bij onze gastheer thuis uitgenodigd, waar we onder het genot van nog meer eten en drinken van verschillende bedoeïenen te horen krijgen over hun cultuur en rol in de Israëlische maatschappij. Het is schrijnend om te horen dat bedoeïenen soms nog steeds een achtergestelde positie hebben, juist doordat ze nooit voor problemen zorgen en hun steentje bijdragen aan de maatschappij. Ze worden over het hoofd gezien.

Op zaterdag hebben we even rust. We kunnen wat langer uitslapen en flink wat uren op het prachtige strand van Tel Aviv doorbrengen. Aan het eind van de middag hebben we in het hotel een ontmoeting met verschillende Nederlandse correspondenten in Israël. Het is prachtig om de verschillende verhalen te horen van mensen die pas een paar maanden in Israël aan het werk zijn en zij die hier naar eigen zeggen “al 100 jaar zitten”. Ze erkennen dat er in de media een beeld van het gebied ontstaat dat niet de hele werkelijkheid laat zien. Zo is Gaza niet hetzelfde al raketten en Hamas. Roel Geeraedts verwoordt het als volgt: “Hier is alles grijs, maar op tv is het zwart-wit.”

’s Avonds hebben we tijdens het eten een afspraak met Nir Simon, die actief is binnen de socialisch-zionistische activistische jeugdbeweging. Ondanks het feit dat zijn verhaal vanwege de setting soms lastig te volgen is, is het fantastisch om te horen hoe hij een praktische invulling aan zijn idealisme heeft weten te geven.

Op zondagochtend gaat een deel van de groep naar de kerk in Jaffa, terwijl een ander deel van de groep een ontmoeting heeft met Daniël Sheman van B’tselem, een Israëlische NGO die zich focust op mensenrechten en feiten omtrent de bezetting. Ze zetten zich er voor in dat mensenrechtenschendingen bekend en bestreden worden en schrijven diepgravende rapporten die ervoor moeten zorgen dat er goede informatie beschikbaar is.

Vervolgens is het tijd voor een lezing van Meir Javedanfar over Israëlisch-Iraanse betrekkingen. Uiteraard speelt de mogelijke ontwikkeling van een nucleair wapen door Iran een grote rol in het geheel. Javedanfar stelt dat er bij een nucleair programma bepaalde verantwoordelijkheden komen kijken, zoals transparantie. Iran heeft dat niet. Wanneer Iran mee zou werken met het Internationaal Atoomagentschap zou de wereld weinig kunnen doen. Elk land heeft het recht zich nucleair te ontwikkelen, voor civiele doeleinden. Een nucleair wapen voor Iran zou de regio veel instabieler maken. De reden dat Israël niet over nucleaire wapens spreekt, is omdat dit als bedreiging over zou kunnen komen.

’s Middags zijn we te gast bij het Geneva Initiative, een organisatie die acht jaar geleden is opgericht met als doel een vredesverdrag tussen Israël en de Palestijnen te bewerkstelligen. Ze hebben een compleet model uitonderhandeld waarop een akkoord gebaseerd zou kunnen worden. Er wordt altijd gezegd : “the devil is in the details”, maar zij zijn er dus in geslaagd om alle details uit te onderhandelen. De grenzen van beide staten zouden gebaseerd worden op de grenzen van 1967, met een aantal kleine aanpassingen. Vluchtelingen zouden terugkeren naar de nieuwe Palestijnse staat, of een andere plek en gecompenseerd worden voor geleden schade. Jerusalem wordt de hoofdstad van beide staten. Palestina wordt een non-militaire staat, met een sterke politiemacht. En uiteraard erkennen beide staten elkaar. Het draagvlak onder de bevolking van zowel Israël als de Palestijnse gebieden ligt rond de 60 tot 65% voor het gehele pakket. Toch gelooft tweederde van deze mensen niet dat er de komende jaren of zelfs tijdens hun leven een dergelijke deal gesloten zal worden. Wat volgens het Geneva Initiative nodig is, zijn leiders die moed durven tonen.

Aan het eind van de dag hebben we nog een bijeenkomst met jonge Nederlanders die naar Israël zijn verhuisd. Het is een leuke discussie, die verschillende onderwerpen zoals ondernemerschapsklimaat, assertiviteit en politiek in Nederland en Israël beslaat.

Op onze laatste dag vertrekken we ’s ochtends naar Sderot, een stad op het grensgebied met Gaza. Jamie Salter geeft ons eerst een inleiding bij verschillende grenslocaties voordat we Sderot ingaan. Omdat de stad vaak het doelwit is van raketaanvallen uit Gaza zijn bushokjes omgebouwd tot schuilplaatsen, heeft elk huis verplicht een soort bunker en is er over de school een soort raketwerende koepel gebouwd. Op de speelplaats is de schuilplaats van gewapend beton vormgegeven en geschilderd als rups, zodat het een bijna natuurlijk onderdeel van de speeltuin uitmaakt. Aan de ene kant is het interessant om te zien hoe de stad zich heeft aangepast aan de situatie. Maar bij mij overheerst een triest gevoel.

Aan het eind van de middag, als wij Sderot weer hebben verlaten horen we dat er opnieuw een raket uit Gaza op de stad is afgeschoten.

Nadat we ’s middags een gesprek hebben gehad op de Nederlandse ambassade in Tel Aviv hebben we in het hotel een laatste bijeenkomt. Dit keer met de Bereaved Parents Circle, een Israëlisch-Palestijnse vredesorganisatie. 500 families, van Palestijnse en Israëlische komaf, en die een kind of ander familielid hebben verloren in het conflict hebben zich verenigd om te komen tot wederzijds begrip en dialoog. Wij horen hoe de Palestijnse man van de vrouw die voor ons zit in koele bloede is vermoord door een Israëlische soldaat, terwijl hij ongewapend en weerloos op de grond lag. En de lieve Joodse man die voor ons zit verloor meer dan 30 jaar geleden zijn zoon toen deze als piloot sneuvelde. Beiden hebben duidelijk veel verdriet, maar zijn niet verbitterd.

Nadat we voor het laatst samen eten gaan we naar het Rabin Plein in Tel Aviv. Op deze bijzondere plek horen we inspirerende woorden over vrede, zoals opgetekend door Amos Oz is Between Right and Right en evalueren we kort de reis.

Daarna is het tijd om afscheid te nemen van twee van onze begeleiders die achterblijven in Israël en gaan we via het hotel op weg naar het vliegveld en terug naar Nederland.

De acht dagen in Israël leerzaam en indrukwekkend. De hele groep wil graag verder discussiëren en debatteren, nadat we allemaal wat tijd hebben gehad om alle indrukken op ons in te laten werken.

Eén ding weet ik zeker: ik ga zeker terug, want dit voelt pas als het begin. Ik heb meer vragen dan toen ik kwam en hoe meer ik lees en nadenk, hoe meer vragen er bij komen. En die kunnen toch echt het best beantwoord worden door de vele verschillende mensen, met elk hun eigen kijk op de situatie, voor wie deze gecompliceerde situatie een dagelijkse realiteit is.

Categorie: Weblog