Blogpost

Onderwijsraad creëert problemen

ImageDe Onderwijsraad stelt voor excellente opleidingen van extra geld te voorzien, zo berichtte de Volkskrant twee weken geleden. Het is verleidelijk om te denken dat daarmee een daadwerkelijke kwaliteitsprikkel voor het hoger onderwijs wordt geïntroduceerd, maar het effect blijft waarschijnlijk uit. Zelfs als er wel een stimulans vanuit zou gaan, is het maar de vraag of de belastingbetaler weer de portemonnee moet trekken terwijl er nijpender problemen liggen.

Door Ton Monasso, voorzitter van de Jonge Democraten

De financiering van hbo- en wo-instellingen is de laatste jaren vrijwel voortdurend onderwerp van discussie. Geheel in lijn met het marktgedreven gedachtegoed buitelen adviesorganen en beleidsmakers over elkaar heen met financiële prikkels waarmee maatschappelijke waarden moeten worden verwezenlijkt. Bonussen en kortingen kunnen inderdaad een belangrijk effect hebben op het gedrag van instellingen, maar vaak creëert het ook zijn eigen problemen. Bij het meest recente advies van de Onderwijsraad zijn veel vraagtekens te plaatsen.

De raad stelt voor om de opleidingen die tot de beste twintig procent behoren te belonen met een kwart extra financiering. Kwaliteit zou moeten worden gemeten op basis van de kwaliteit van de docenten en het afstudeerwerk van studenten. De overheid zou de benodigde 150 miljoen jaarlijks moeten ophoesten.

Het lijkt zonder meer een nobel doel om hogescholen en universiteiten aan te moedigen tot grotere hoogten te komen, maar het is de vraag welk probleem de nieuwe bonus zou moeten gaan oplossen en of het daar wel toe in staat is. Met de kwaliteit van het Nederlandse hoger onderwijs is het nog niet zo droevig gesteld, zeker in termen van sociale mobiliteit en emancipatie van de gemiddelde student. Het is waar dat het voor briljante geesten wellicht beter toeven is op de Oxbridges en Harvards van deze wereld, maar we moeten oppassen dat het kind niet met het badwater wordt weggegooid. De aandacht voor excellentie, sinds de millenniumwisseling in de mode, kan wel eens overtrokken zijn. Nederland heeft andere sterktes die beter uitgewerkt kunnen worden en problemen die dringer aandacht behoeven.

Excellentie zou natuurlijk op een andere manier gemeten kunnen worden dan de Onderwijsraad nu voorstelt. Dan moet een alternatief worden gevonden voor het opleidingsniveau van docenten en de scriptiekwaliteit van de gediplomeerden die in het voorstel als uitgangspunt worden gehanteerd. Het is echter lastig om andere criteria voor te stellen die niet op principiële problemen stuiten. Maatstaven als faciliteiten, studiebegeleiding en contacttijd zijn toch allemaal middelen en geen doelen op zich. Omdat goede meetinstrumenten ontbreken, is het de vraag of een excellentie-exercitie die niet intrinsiek gemotiveerd is überhaupt wel uitvoerbaar is.

Behalve het ontbreken van een probleem en de aanwezigheid van uitvoeringsbarrières, is het de vraag of de voorgestelde oplossing effect heeft op het doel dat de raad voor ogen heeft. Zouden opleidingen werkelijk worden gestimuleerd tot de elite toe te treden? Opleidingskwaliteit is niet iets dat in een vloek en zucht kan worden bijgestuurd. Dat betekent dat vooral de opleidingen die nu al excellent zijn zich zullen kwalificeren voor het douceurtje. Is het geld eenmaal binnen, dan zal het niet moeilijk zijn om de toppositie te handhaven, al is het maar door de beste docenten weg te kopen zonder dat daarmee de gemiddelde kwaliteit toeneemt. Het extra geld zorgt niet zozeer voor meer kwaliteit, maar vooral voor een herverdeling daarvan. Geld en topdocenten die worden geconcentreerd halen daarmee ook het niveau van de overige opleidingen naar beneden, omdat kwaliteit nu eenmaal schaars is en het onrealistisch lijkt om ineens een instroom van buitenlandse toppers te verwachten. In plaats van een stimulans voor alle opleidingen om hun kwaliteit te verbeteren, zal de maatregel vooral een boven- en onderklasse van onderwijs opleveren.

Naast alle praktische bezwaren zijn er ook principiële barrières. Moet de belastingbetaler meer willen betalen voor toponderwijs? Als we ervan uitgaan dat een euro nog steeds maar eenmaal kan worden uitgegeven, zou die misschien eerlijker verdeeld moet worden. Voor hetzelfde geld kunnen ook over de hele linie meer docenten worden aangenomen, zodat elke student een deel van de koek krijgt. Maar de eigenlijke vraag is of de nood in andere onderwijssectoren niet veel hoger is. Het Nederlandse welbevinden en de economie zijn meer gebaat bij een reductie van de hoge schooluitval in het beroepsonderwijs dan van de creatie van intellectuele koninkrijkjes. Dat betekent niet dat we niet moeten streven naar kwaliteitsverbetering aan de top waar dat mogelijk is, maar daarvoor kunnen ook andere middelen worden ingezet. Private bijdragen die gericht zijn op meer docenten en betere faciliteiten, het vernieuwen van onderwijsmethoden en differentiatie van niveau binnen bestaande opleidingen zijn maatregelen die de belastingbetaler geen geld kosten.

Het had de Onderwijsraad gesierd om zich niet over te geven aan een simplistische redenering, maar zich te bezinnen op de onderliggende vragen. Dan blijkt dat dit ogenschijnlijk sympathieke voorstel toch maar beter een intellectuele verkenning kan blijven.

Submit to FacebookSubmit to Google BookmarksSubmit to Twitter

JD Blog

Lysanne van Schaik - De Directeur

Door: Michiel Ruland Lysanne van Schaik – zelfbenoemd Zeeuws Meisje. Voor het tweede interview reisde ik opnieuw af naar Zeeland. Ditmaal niet naar Vlissingen, maar naar Goes. Bij afstemming van d...

Lees meer...

vrijdag 04 augustus 19:30
Zomerborrel - Leiden-Haaglanden
vrijdag 01 september 20:00
Openingsborrel - Rotterdam
maandag 04 september 19:45
Jaaropening met Mini-AAV - Arnhem-Nijmegen
dinsdag 05 september 20:00
Introborrel voor nieuwe (en oude) leden - Groningen
vrijdag 08 september 18:00
JD Brabant Kick-off BBQ - Brabant
zaterdag 09 september 10:00
Septembercongres - Landelijk
dinsdag 12 september 19:30
Dag van de lokale media - Amsterdam
dinsdag 12 september 20:00
In gesprek met... - Groningen

» Bekijk volledige kalender

Vul hieronder je emailadres in om een link te krijgen waarmee je je aan kunt melden voor de nieuwsbrieven van de Jonge Democraten en waarmee je je abonnementen kunt wijzigen.

» Bekijk eerdere nieuwsbrieven

Jonge Democraten Online

FacebookLinkedInTwitterYouTube

© 2017 Jonge Democraten