Blogpost

Met de democratie aan tafel

Door Wietse Bakker

Drie thema’s lijken de Europese zomer van 2015 te domineren. Na Griekenland en Rusland heeft nu de vluchtelingencrisis de Europese lidstaten in haar greep. Oplossingen worden er echter niet geboden, waardoor de thema’s elkaar afwisselen in de totale aandacht van de media. Zo ook Griekenland, waar we sinds medio augustus toch bar weinig meer van horen. Terwijl de Europese Unie zich verscheurt in het vluchtelingenvraagstuk maken de Grieken zich op voor een derde stembusgang van dit jaar. Terugkijkend op de Griekse kwestie van deze zomer vielen mij, en met mij verscheidene anderen, een aantal dingen op aan de retoriek van Tsipras en zijn medestanders. Elke keer als Tsipras het moeilijk krijgt of zich gedwongen voelt akkoord te gaan met maatregelen lijkt hij te grijpen naar de stembus. Het woord democratie komt in bijna elke zin van zijn speeches voor, Ondertussen lijkt hij er alles aan te doen om de tegenpartij in de onderhandelingen als zo ondemocratisch mogelijk af te schilderen.  Aan de wijsheid van dit beleid valt te twijfelen, zo schrijft the Guardian over de dreigende democratie-moeheid onder de Griekse bevolking. In ieder geval prikkelt het mij als democraat om u, de lezer, mee te nemen op een klein onderzoek naar de democratie van de onderhandelingstafel. Want hoe democratisch is de tegenpartij in de onderhandelingen nou werkelijk? Wie is de tegenpartij eigenlijk? En kan het democratischer?

De Grieken staan in de onderhandelingen niet tegenover een homogene partij, maar tegenover een heterogene club van belanghebbenden: Het IMF, de ECB, de Eurogroep (met Dijsselbloem als huidig uithangbord), en zo nu en dan een aantal nationale leiders. Van deze rits aan instituties kan worden beargumenteerd dat het IMF het minst democratisch is. Het IMF is gesticht, gesteund en gefinancierd door inmiddels 188 landen, en dus door 188 democratisch gekozen regeringen. Desondanks is er geen enkele democratische inspraak voor een gemiddelde burger, Grieks of anderzijds, in het door het IMF gevoerde beleid. Ook in Nederland heeft geen enkel Nederlands politiek programma zich in de laatste decennia uitgesproken over het IMF beleid. Buiten de vraag of het wijs zou zijn om de kiezers om raad te vragen, wordt het IMF simpelweg buiten het bereik van kiezers gehouden.

De ECB werkt op een vergelijkbare manier als de nationale centrale banken in de lidstaten. Onafhankelijk maar niet onverantwoord, legt de ECB elk kwartaal rekenschap af aan ECON, de economische commissie van het Europese Parlement. Daarnaast publiceert de ECB op wekelijkse basis een financieel rapport en elke zes weken een economisch bulletin. Dit alles om zo transparant mogelijk richting de democratisch gekozen volksvertegenwoordigers te zijn, althans, zo beweert het ECB. Verantwoording is heel wat anders dan (in)directe democratie. Als de ECB met haar beleid direct invloed heeft op het reilen en zeilen in één van de lidstaten dan is het voor dit land moeilijk democratisch te noemen. Echter, met haar huidige opzet past de ECB goed in het democratische checks-and-balances systeem dat ieder lidstaat ook op nationaal niveau beoefent.

De Eurogroep, voorgezeten door Dijsselbloem, is verreweg de meest democratische partner van het Euro-trio. De groep bestaat uit de ministers van financiën van de Eurolidstaten en daarmee draagt ieder lid het mandaat van een meerderheid van haar bevolking met zich mee. Dijsselbloem is in deze een vreemde eend in de bijt. Als minister draagt hij hetzelfde mandaat als de andere leden, maar zijn rol als voorzitter is vanuit het oogpunt van de kiezer geheel ondemocratisch toebedeeld. Desalniettemin heeft ieder lid van de groep een vergelijkbaar mandaat als Tsipras en zijn minister van Financiën. Alhoewel de ECB en het IMF geen puur democratische instellingen zijn, kan Tsipras door de aanwezigheid van de Eurogroep moeilijk claimen dat hij de enige democratische vertegenwoordiger aan de onderhandelingstafel is. Hooguit is hij een slachtoffer van de dictatuur van de meerderheid, maar dat is vrij normaal in een democratie. Het is aan de Eurogroep om Tsipras te helpen draagvlak te creëren in Griekenland, om de pijn zo te verzachten.

De hele zomer is er echter één Europese instantie consistent genegeerd. Met 751 leden vertegenwoordigt het Europese Parlement een ruime 514 miljoen inwoners, in 28 lidstaten. Hoewel Tsipras op uitnodiging van het parlement –en op uitdaging van Verhofstadt– uiteindelijk toch op 8 juli nog langs ging bij het Europese Parlement, was dit bezoek niets meer of minder dan een aardigheidje zonder officiële gevolgen. Dit terwijl juist het Europese parlement in deze hele crisis voor alle partijen een bedarende en legitimerende rol kan vervullen. Tsipras en de Grieken voelen zich onheus bejegend door de geldschieters en ongehoord in hun ellende door de ferme stellingname van het IMF, de EU en de ECB. Dat Frankrijk in deze steeds vaker de kant van Griekenland lijkt te kiezen is slechts een pleister op een open wond. Het Europese parlement zou in deze een waardig strijdveld aan eenieder kunnen bieden. Een parlement wordt vaker aangeduid als de publieke arena, de plek waar meningsgeschillen kunnen worden beslecht onder luide retoriek en wild armgebaar. Voor de Griekse bevolking en vertegenwoordigers biedt het parlement een plek waar ze gehoord kunnen worden door álle Europese politieke stromingen. Een plek waar ze publiekelijk kunnen spreken en te horen zijn voor alle inwoners van de EU. Maar ook een plek waar ze steun kunnen vinden in de Eurokritische en -sceptische leden. Het parlement biedt Griekenland een zeepkist, een publiek, en een reling om zich aan vast te houden. Anderzijds biedt het Europese Parlement de geldschieters een podium met echte democratische legitimiteit. Het is vrijwel zeker dat het parlement, geleid door een grote massa leden die het eens zijn met de Merkel-route, uiteindelijk zou instemmen met de huidige gang van zaken. Door het Europese parlement de kans te geven de situatie en mogelijke uitkomsten te bespreken kunnen de geldschieters beleid baseren op ‘de stem van het volk’. De laatste begunstigde in deze is het Europese volk, de 514 miljoen mensen die plots zien dat hun stem voor het Europese Parlement er daadwerkelijk toe doet. De enige manier om alle partijen in het Griekse vraagstuk meer democratie en legitimiteit te bieden is door het Europarlement in het centrum van de onderhandelingen te plaatsen.

Tot slot, hoewel dit prachtige ideaal tot een hogere democratie leidt en alle partijen een wat comfortabelere stoel aan de onderhandelingstafel geeft, verplicht mijn realisme mij te vermelden dat geen van dit alles tot een ander resultaat zal leiden. Het Europese Parlement zou een prachtig podium bieden aan een toch al verloren situatie. Met schuldenkwijtschelding als enige optie zal ook het parlement vervallen in het eeuwige uitstellen van het onvermijdelijke. 

Dit artikel is afkomstig uit de werkgroep Europa. Wil je ook meedenken over Europese politiek? Stuur dan een mailtje naar politiek@jd.nl

Submit to FacebookSubmit to Google BookmarksSubmit to Twitter

JD Blog

Onze campagnehelden

De voorbereidingen van de campagne voor Gemeenteraadsverkiezingen en het referendum over de Sleepwet zijn in volle gang. De afdelingscampagneleiders, het campagneteam en het Landelijk Bestuur zijn ...

Lees meer...

vrijdag 24 november 18:30
Maandborrel en Algemene Afdelingsvergadering! - Amsterdam
vrijdag 24 november 20:00
De BuitenBubbelBorrel met Bestuur Brongers in Maastricht - Limburg
zaterdag 25 november 10:00
Day of the Middle East - Landelijk
zaterdag 25 november 12:00
Bezoek JuLi’s Bremen aan Groningen - Groningen
maandag 27 november 19:30
Masterclass debat - Amsterdam
maandag 27 november 19:45
Training Manipulatie en Framing - Arnhem-Nijmegen
maandag 27 november 20:00
Motieschrijfavond - Utrecht
dinsdag 28 november 19:30
Politiek Poker - Leiden-Haaglanden

» Bekijk volledige kalender

Vul hieronder je emailadres in om een link te krijgen waarmee je je aan kunt melden voor de nieuwsbrieven van de Jonge Democraten en waarmee je je abonnementen kunt wijzigen.

» Bekijk eerdere nieuwsbrieven

Jonge Democraten Online

FacebookLinkedInTwitterYouTube

© 2017 Jonge Democraten