#

Later als ik dood ben...

26 Mei 2017

De huidige Wet op de Lijkbezorging beperkt het zelfbeschikkingsrecht van mensen en zou meer ruimte moeten bieden voor alternatieve wijzen van lijkbezorging. Zo leeft bij veel mensen de wens voor een duurzamere uitvaart dan nu juridisch mogelijk is. De huidige juridische situatie biedt vier wijzen van lijkbezorging. Te weten begraven, cremeren, terbeschikkingstelling van de wetenschap en het zeemansgraf, mits het overlijden op zee gebeurt in dat laatste ggeval. In plaats van een limitatief aantal mogelijkheden van lijkbezorging pleiten wij voor een verandering van de wet op de lijkbezorging die randvoorwaarden stelt waarbinnen lijkbezorging plaats kan vinden. Het recent door I&O gedane onderzoek toont aan dat zeven op de tien Nederlanders geen bezwaren heeft tegen alternatieve methoden van lijkbezorging.

Er zijn verschillende methoden van lijkbezorging reeds ontwikkeld of nog in de ontwikkelingsfase. In verschillende landen, waaronder Nederland, biedt de wet geen mogelijkheid om deze methoden in de praktijk te brengen. Dat is betreurenswaardig. Nieuwe methoden van lijkbezorging bieden voordelen tegenover de bestaande methoden. Zo zijn de methoden vaak duurzamer en passen ze beter in de moderne tijd. De troosteloze rijen stenen hoeven niet beeldbepalend te zijn op gedenkplaatsen. In plaats daarvan zouden gedenkplaatsen ook groener en waardiger kunnen.

Enkele ontwikkelde methoden van alternatieve lijkbezorging zijn cryomeren en resomeren. Cryomeren, ook wel vriesdrogen, is zo’n methode  Resomeren is een versnelde vorm van composteren waarbij door middel van een chemische reactie het lichaam wordt afgebroken. Beide methoden zijn milieuvriendelijker, goedkoper en vragen minder ruimte op dan begraafplaatsen.

 Bij alternatieve wijzen van lijkbezorging hoeven we overigens niet alleen te denken aan de nieuw te ontwikkelen methoden. Er zijn ook wensen bekend van mensen die graag gemummificeerd willen worden, of om andere culturele of religieuze redenen willen afwijken van de huidige wet op lijkbezorging. We moeten hierbij niet vergeten dat in andere landen geheel andere wijzen van lijkbezorging tot de norm behoren.

Beleving van de dood
De vrijheid om bewuste keuzes te maken rondom het overlijden draagt bij aan twee doelen. Ten eerste kan keuzevrijheid bijdragen aan meer bewustwording voor de te overlijden persoon. Er heerst nog altijd een taboe rondom de dood. Dit taboe zorgt ervoor dat gesprekken over de dood en zaken daaromheen nog altijd een negatieve connotatie kennen. Een vrijere wetgeving kan bijdragen aan meer open houding richting het levenseinde.

Ten tweede wordt het op deze manier gemakkelijker voor nabestaanden om om te gaan met de dood van een dierbare omdat de wensen van de te overlijden persoon bekend zijn en daaraan ook meer voldaan kan worden. Uit onderzoek van uitvaartorganisatie Yarden blijkt bovendien dat meer vrijheid rondom lijkbezorging bijdraagt aan een goede rouwverwerking. Op deze manier wordt de beleving van de dood dus prettiger voor alle betrokkenen.  

Een waardig levenseinde
Bij een aangepaste wet op lijkbezorging moeten we niet de consequenties uit het oog verliezen. Er moeten nog steeds kaders blijven bestaan waarbinnen de alternatieve wijzen van lijkbezorging ontwikkeld kunnen worden. In de praktijk zal dit er op neerkomen dat door ethici, medici en juristen beoordeeld zal worden of bepaalde wensen verantwoord en levensvatbaar zijn.

Dit zal betekenen dat nog steeds niet alle wensen rondom het levenseinde gehonoreerd kunnen worden. Er zijn situaties denkbaar waarin de wens van de overledene niet dient te prevaleren. Hierbij kan gedacht worden aan redenen van openbare orde of de goede zeden.

Uitgangspunt van de herziene Wet op de Lijkbezorging zou moeten zijn dat een ieder in beginsel vrijheid heeft om een methode van lijkbezorging te kiezen. Pas wanneer gegronde redenen bestaan om een verzoek niet te honoreren zou een overheid op moeten treden. Het is tijd voor de stap van een gesloten naar een meer open stelsel van lijkbezorging.

Wouter van Erkel, Landelijk voorzitter Jonge Democraten
Shannon Witlox, Bestuurslid Jonge Democraten Rotterdam

Categorie: Politieke opinie