Blogpost

Inspectie kan niet tegelijk hard en zacht zijn

ImageIn de Wetenschap & Onderwijs-bijlage van NRC Handelsblad van 1 september wordt een nieuw inspectieregime voor het primair en voortgezet onderwijs beschreven. De onderwijsinspectie zou zich vanaf dit jaar vooral gaan richten op de scholen die onder de maat presteren. In het artikel is veel kritiek te beluisteren, zowel vanuit de scholen als vanuit de politiek. Dat is vreemd, want vanuit een sturingsperspectief is verdere differentiatie en scheiding van harde en zachte instrumenten voor het toezicht juist wenselijk.

Door Ton Monasso en Bauke Steenhuisen

De inspectie vervult op dit moment grofweg twee taken. Enerzijds helpt zij scholen hun kwaliteit te verbeteren met uitvoerige adviezen op basis van periodieke bezoeken. Naast deze wortel beschikken de inspecteurs ook over een stok. Bij aanhoudende slechte kwaliteit kunnen zij de minister adviseren een school te sluiten. Aan beide diensten, een zachte kwaliteitsbevordering en een harde normhandhaving, zal altijd behoefte blijven bestaan.
Het is alleen de vraag of een toezichthouder zacht en hard tegelijk kan zijn. Er zijn gevallen bekend van ambtenaren Bouw- en Woningtoezicht die meer meedachten dan handhaafden. Ook illustreert de recente ophef rond de slechtst presterende school, het Islamitisch College Amsterdam, hoe moeilijk het voor handhavers is een harde lijn te trekken. Andersom zien we in de spoorsector een sterke neiging om de productkwaliteit in één instrumentarium tot op de komma nauwkeurig hand te haven. Een harde handhaving blijkt afbreuk te doen aan de mogelijkheid om mee te denken.
Voor handhaving en advisering zijn immers verschillende definities van kwaliteit nodig. Scholen, leraren, ouders en leerlingen verschillen in de elementen waaraan zij waarde hechten. Voor een goed advies leeft de inspecteur zich in de specifieke situatie van de school in, waarbij hij mee moet gaan in de gemaakte keuzes rondom de identiteit en didactische stroming. Dat vraagt om een diepere en subjectievere kijk op kwaliteit, waardoor het lastig kan worden om op te treden als het echt moet.
De trend van het afgelopen decennium is ook om scholen meer vrijheid te geven hun eigen keuzes te maken en het onderwijs te innoveren. Wil het advies van de inspectie waardevol zijn en op acceptatie van de scholen kunnen rekenen, dan kan het eigenlijk niet controleerbaar zijn. Gaat de inspectie daarentegen wel uit van uniformiteit, gelijkheid en transparantie, dan zal haar advies voor elke innovatieve school een welkome bijdrage aan de oud-papierpot zijn.
Het is een politieke tic om kwaliteit in één instrument te willen regelen, maar de praktijk bestaat veeleer uit een lappendeken aan mechanismen en niet zonder succes. De inspectie doet er goed aan zich te concentreren op het handhaven van normen en kwaliteitsverbetering aan scholen over te laten. Dat uit onderzoek blijkt dat veel scholen daartoe nog niet in staat zijn, komt ook omdat het onderwijs er nooit toe is gedwongen. Uiteindelijk zullen verbeteradviezen echter veel bruikbaarder zijn als ze afkomstig zijn van professionals waarin de school zelf vertrouwen stelt en die affiniteit hebben met de gekozen identiteit of onderwijsvorm. Het is een zwaktebod als de vereniging van schoolleiders aan de overheid vraagt hoe goed onderwijs moet worden gegeven. Zij zouden zich beter kunnen laten inspireren door het goed functionerende visitatiestelsel dat het hoger onderwijs jarenlang heeft gekend. De ontwikkeling van kwaliteitsbevordering gaat echter niet vanzelf. Daarom zouden de vrijgekomen inspectiemiddelen aan de scholen teruggegeven moeten worden.
De details van de nieuwe inspectieaanpak zijn nog niet publiek, maar er lijkt veel voor te zeggen om de inspectie alleen in te zetten als er een ondergrens wordt overschreden en los daarvan de verantwoordelijkheden bij scholen zelf te leggen.

Ton Monasso is voorzitter van de Jonge Democraten. Ir. Bauke Steenhuisen is promovendus aan de Faculteit Techniek, Bestuur en Management van de TU Delft.

Submit to FacebookSubmit to Google BookmarksSubmit to Twitter

JD Blog

Congresvoorzitters en Stem- en Notulencommissieleden gezocht!

Voor het congres van 17 juni zoeken we weer 9 SNC-helden en 4 Congresvoorzitters! Lijkt het je leuk om in de Stem-en Notulencommissie te zitten? Stuur me dan even een mailtje op secretaris@jd.nl! E...

Lees meer...

zaterdag 29 april 13:00
Landelijk Debattoernooi - Landelijk
zaterdag 29 april 13:00
Symposium: Euthanasie voor kinderen - Landelijk
maandag 01 mei 19:45
Een avond over de Franse verkiezingen: Wie komt er aan de macht? - Arnhem-Nijmegen
maandag 01 mei 20:00
Motieschrijfavond en wethouder Everhardt - Utrecht
dinsdag 02 mei 20:00
[WAGENINGEN] Politiek Weerwolven - Utrecht
dinsdag 02 mei 20:00
Introborrel - Groningen
dinsdag 02 mei 20:00
Debatavond - Amsterdam
woensdag 03 mei 19:00
Bestuursinteresseborrel - Rotterdam

» Bekijk volledige kalender

Vul hieronder je emailadres in om een link te krijgen waarmee je je aan kunt melden voor de nieuwsbrieven van de Jonge Democraten en waarmee je je abonnementen kunt wijzigen.

» Bekijk eerdere nieuwsbrieven

Twitter

Jonge Democraten Online

FacebookLinkedInTwitterYouTube

© 2017 Jonge Democraten