Blogpost

Grenzen aan een grenzeloos Europa?

Bij de aftrap van het Nederlandse voorzitterschap van de EU benadrukte premier Rutte het belang van Europese samenwerking in het kader van terreurdreiging, de ‘vluchtelingenstroom’ en spanningen aan de Europese grenzen. Niet veel later waarschuwden hij, Europees President Tusk en Commissievoorzitter Juncker in diverse bewoordingen voor het einde van de open binnengrenzen van de Europese Unie als deze niet in staat zou blijken haar buitengrenzen te bewaken en vluchtelingen te verdelen. Europese samenwerking zou onder druk staan en Tusk opperde zelfs dat Europa als ‘politiek project’ mislukt is als een akkoord over grensbewaking uitblijft. Is Europa dan werkelijk mislukt als ‘politiek project’? Misschien, maar dit heeft dan minder te maken met vluchtelingen dan we zouden denken en veel meer met hardnekkige problemen binnen Europa. Problemen die al jaren lijken te sluimeren. Problemen die telkens de kop opsteken , in een financiële en economische crisis, met terreur en migratie. Onze crises draaien om gesteggel rond grenzen; wat op het oog lijkt op een grenzeloze wereld zit eigenlijk vol met grenzen, financieel, fysiek en mentaal. Ophef rond asielzoekers is geen uitzondering.
    Het aantal vluchtelingen dat in 2015 door de buitengrens naar de EU kwam is op basis van asielaanvragen geschat op zo’n 1 miljoen. Dit is op zichzelf een fors aantal en een regelrechte humanitaire crisis die iedereen bijna direct heeft zien ontvouwen. Tegelijk is dit nog altijd slechts 0,2 procent op de circa 505 miljoen inwoners van de Europese Unie. Zelfs als dit nog een tijd zou aanhouden lijkt het sterk dat het aantal vluchtelingen in Europa boven een paar procent zal uitkomen. Een of een paar vluchtelingen op 500 ‘Europeanen’ lijkt toch een stuk minder indrukwekkend, zeker als we moeten geloven dat de “grenzen wagenwijd open” zouden staan. Waarom zijn vluchtelingen dan toch zo belangrijk en angstaanjagend?
   Aan de rand van Europa leken ze nog vooral sympathie op te wekken, maar de meeste van hen belandden uiteindelijk in het meer aantrekkelijke noordwesten van Europa en zo ontstond al snel een nieuwe ‘crisis’. Een Europese Unie zonder binnengrenzen leek misschien al werkelijkheid, maar deze scheve verdeling legt wederom de vinger op de zere plek. De grenspost is misschien verdwenen, maar verschillen tussen Europese Lidstaten nog niet, niet in hun economische situatie, cultuur of asielbeleid. Deze verkapte ‘binnengrenzen’ tonen zich nu in migratiepatronen, maar laten zich lastig overbruggen door een groepje beleidsmakers die vooral elkaar de schuld geven.
    In deze dubieuze populariteitswedstrijd deed Nederland aardig mee met een heus recordaantal asielaanvragen in 2015. Hoewel sommigen het ontkennen zijn er in principe genoeg middelen om opvang, bescherming en kansen te bieden aan de vele slachtoffers van oorlogen en dictaturen. De echte horde is vooral psychologisch. Afgaande op mediaberichten lijkt van de Nederlandse tolerantie inmiddels weinig meer over: keer op keer zien we breed uitgemeten gedoe, onrust, opstootjes en bedreigingen aan het adres van medeburgers, gezagsdragers en asielzoekers. Zonder schroom en vaak met minimale informatie roepen mensen van alles, beklagen ze zich uitgebreid over een gevaar of vermeende ‘voorkeursbehandeling’ van migranten, en komen elders in Europa voorheen ongehoorde voorstellen zoals het gedwongen afstaan van bezittingen. Wilders en zijn partij mogen dan wel persona non grata zijn in het Nederlandse parlement, inmiddels lijkt ons publieke debat sterk bepaald door een vergelijkbare en impulsieve manier van redeneren. Sommige reacties op de strafbare feiten in Duitse steden toonden vooral aan hoe begrensd en verkrampt dit publieke debat dreigt te worden.
    Als de politiek deze samenleving moet vertegenwoordigen kunnen we verwachten dat ‘onze’ politici hun toevlucht gaan zoeken in bewaakte grensovergangen. Het Europese politieke spel lijkt dan vooral symbolisch voor het onderliggende vraagstuk. Want ‘we’ mogen het ontkennen, maar ‘we’ zijn wel degelijk bang, voor terroristen, voor asielzoekers, voor andere etniciteiten of culturen die ‘onze’ manier van leven bedreigen. Ik vraag me alleen af hoeveel mensen nog een idee hebben wat ‘onze’ manier van leven is? Wat Nederland of Europa is? Wat er dan voor hen op het spel staat? Welke waarden en principes we voor staan? Het zijn deze vragen en de mentale grenzen die we trekken die veel belangrijker zijn voor de toekomst van Nederland en Europa; en het zijn deze mentale grenzen die zich bij veel mensen juist lijken te vernauwen. Er zijn wel degelijk verontrustende problemen met vluchtelingen en migranten en hun integratie, maar die zijn niet echt nieuw. Wat wel nieuw lijkt zijn de dramatische beelden en aantallen, volgend op een enorme economische crisis, eindeloos politiek gemodder en een flinterdun herstel op de arbeidsmarkt. Soms lijken ‘Henk’ en ‘Ingrid’ dan ook vooral op zoek naar een gemakkelijke oplossing voor hun eigen problemen, een gemakkelijk doelwit om de zwarte piet toe te spelen (pun intended).
     De ‘vluchtelingencrisis’ lijkt dan ook vooral een crisis van identiteit en grenzen, waar mensen teruggrijpen naar oude en hunkeren naar nieuwe grenzen in een soms grenzeloze miljardenwereld. ‘We’ mogen terecht kritisch zijn op nieuwkomers, op elkaar en op (Europese) beleidsmakers, maar andermans radicalisme valt niet op te lossen met een eigen soort radicalisme. Het gevaar zit hierin dat ‘we’ collectief doorslaan in ‘onze’ angsten en vergeten dat ‘we’ daarmee ook zomaar de solidariteit, vrede, veiligheid en democratie op het spel kunnen zetten die een halve eeuw Europese samenwerking heeft opgeleverd. ‘Europa’ is pas mislukt als gewone ‘burgers’ het blijven zien als ‘project’ in plaats van noodzakelijke realiteit, als iets van een ‘elite’ en niet van ons allemaal, vanuit eigen belang in plaats van echte solidariteit. Zolang breed draagvlak ontbreekt of verder afvlakt is de EU inderdaad een politiek project dat kan mislukken. Zolang ‘we’ eigenlijk ‘ik’ betekent, en ‘wij’ geen idee hebben waar ‘onze’ samenleving voor staat en waar haar grenzen liggen, bieden militairen en fysieke grenzen slechts een schijnveiligheid, en blijkt ons ‘fort’ al gauw een luchtkasteel, op te blazen met een speldenprik.






Alex van den Broek, lid van de werkgroep Europa

Ook meedenken over Europa? Stuur dan een mailtje naar werkgroepeuropa@jongedemocraten.nl

 

Submit to FacebookSubmit to Google BookmarksSubmit to Twitter

JD Blog

[Vlog] Op het Lymec Congres in Sofia

De Jonge Democraten zijn op het congres van LYMEC (de koepelorganisatie van Europese, liberale politieke jongerenorganisaties) geweest. In deze vlog kun je zien wat ze daar zoal voor elkaar hebben ...

Lees meer...

maandag 23 oktober 19:45
In discussie over het onderwijscurriculum met de werkgroep onderwijs - Arnhem-Nijmegen
maandag 23 oktober 20:00
Palmolie: vet slim of oliedom - Utrecht
dinsdag 24 oktober 19:30
Meer over AntiFa - Leiden-Haaglanden
dinsdag 24 oktober 20:00
Nederland in de VN Veiligheidsraad - Amsterdam
dinsdag 24 oktober 20:00
Politieke Wereldkeuken: Colombia - Groningen
woensdag 25 oktober 20:00
D66 & JD: Kandidatendebat - Rotterdam
woensdag 25 oktober 20:00
Verenigingsavond: Lasergamen - Brabant
donderdag 26 oktober 22:00
Debattraining D-loquentia Groningen - Groningen

» Bekijk volledige kalender

Vul hieronder je emailadres in om een link te krijgen waarmee je je aan kunt melden voor de nieuwsbrieven van de Jonge Democraten en waarmee je je abonnementen kunt wijzigen.

» Bekijk eerdere nieuwsbrieven

Twitter

Jonge Democraten Online

FacebookLinkedInTwitterYouTube

© 2017 Jonge Democraten